Kossakowie: Dziedzictwo, Seryjność i Współczesne Pytania o Autentyczność
Cztery pokolenia rodziny Kossaków stworzyły jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek artystycznych Polski. Ale popularność i seryjna produkcja wywołały współczesne wyzwania w zakresie autentykacji, atrybucji i wyceny rynkowej.
Polska Dynastia Artystyczna Bez Precedensu
W polskiej historii sztuki trudno o bardziej rozpoznawalny „znak marki" niż koń Kossaków. Od Juliusza, przez Wojciecha i Jerzego, po Karola - cztery pokolenia malarzy wypracowały styl, który publiczność pokochała, a rynek do dziś aktywnie wycenia. Równolegle kobiety rodu - Maria Pawlikowska‑Jasnorzewska i Zofia Kossak‑Szczucka - budowały literacką oś tej dynastii. Popularność miała jednak cenę: masowość produkcji, hybrydowe autorstwa i dzisiejsze wyzwania atrybucyjne, z którymi mierzą się domy aukcyjne, kolekcjonerzy i ubezpieczyciele.
Od Akwarel Juliusza do Panoram Wojciecha
Wojciech Kossak - Autoportret z paletą (Domena publiczna, Wikimedia Commons)• Source
Juliusz Kossak (1824-1899) ugruntował famę rodziny akwarelami, scenami batalistycznymi i portretami koni. Jego syn Wojciech (1856-1942) przekształcił nazwisko w instytucję: panoramy, zamówienia reprezentacyjne, portrety i wielkoformatowe kompozycje historyczne. Po I wojnie światowej regularnie bywał w Warszawie; od 1921 roku korzystał z pracowni w Hotelu Bristol, co sprzyjało realizacji licznych zleceń i utrzymaniu stałej podaży prac.
W archiwach aukcyjnych widać, że popyt na „kossaki" utrzymuje się stabilnie, choć rozpiętość cen odzwierciedla jakość i status dzieła. Obrazy Wojciecha notują częste wyniki na poziomie kilkudziesięciu tysięcy złotych, a dobre formaty potrafią przekraczać 100 tys. zł. W przypadku Jerzego typowe realizacje mieszczą się w przedziałach od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych, zależnie od tematu i formatu - przy czym widać przewagę kompozycji bitewnych, ułańskich i „napoleońskich".
